Perpetual Futures hợp pháp hóa tại Mỹ: Chiến thắng của đổi mới hay khởi đầu của cuộc chiến pháp lý?
Phan Tuấn
Con số không biết nói dối: 90% khối lượng giao dịch crypto phái sinh đến từ perpetual futures. Và cho đến tháng 6/2024, nước Mỹ – trung tâm tài chính lớn nhất thế giới – mới chính thức có phiên bản hợp pháp của loại hợp đồng này. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang: Chicago Mercantile Exchange (CME) lập tức kiện CFTC ra tòa. Đằng sau mỗi kiện tụng là một khoản phí bảo hiểm cho quyền lực.
Tại sao lại là bây giờ? Perpetual futures – hợp đồng tương lai vĩnh viễn – là công cụ giao dịch chủ lực trên các sàn offshore như Binance, Bybit, chiếm tới 90% thị trường phái sinh crypto. Cơ chế của nó đơn giản: không có ngày đáo hạn, sử dụng funding rate để neo giá spot. Nhưng tại Mỹ, CFTC luôn giữ quan điểm thận trọng, chỉ cho phép các hợp đồng tương lai có kỳ hạn (như CME Bitcoin futures). Bước ngoặt đến khi Ủy viên Selig – người duy nhất của CFTC tại thời điểm đó – phê duyệt đơn xin của Kalshi vào tháng 3/2024, cho phép họ niêm yết "hợp đồng tương lai vĩnh viễn" đầu tiên. Sau đó, Coinbase Derivatives cũng được cấp phép với một biến thể: hợp đồng 5 năm có thể chuyển đổi thành vĩnh viễn.
Thực chất, đây không phải là một đột phá công nghệ. Perpetual futures đã tồn tại từ năm 2016 trên BitMEX. Điều CFTC làm chỉ là hợp pháp hóa một cấu trúc sản phẩm đã có, nhưng với các ràng buộc: đòn bẩy thấp, yêu cầu KYC/AML, và tuân thủ luật hàng hóa. Sự khác biệt kỹ thuật nằm ở thiết kế pháp lý. Kalshi chọn "true perpetual" – không có ngày đáo hạn, giống hệt offshore. Coinbase chọn một con đường an toàn hơn: hợp đồng 5 năm, cho phép nhà đầu tư roll sang kỳ hạn mới, thực chất là một "forward" dài hạn. Lý do: CME đã kiện, cho rằng perpetual futures nên được phân loại là "swap" – một loại phái sinh OTC bị quản lý chặt hơn, yêu cầu clearing qua trung tâm thanh toán bù trừ (chính là CME Clearing). Nếu tòa án đồng ý với CME, mô hình của Kalshi và Coinbase sẽ bị vô hiệu hóa.
Khi luật sư thắng, trader thua. Ngay lúc này, thị trường đang trải qua một giai đoạn lưỡng phân. Về phía lạc quan: Kalshi đã ghi nhận hơn 10 tỷ USD giá trị giao dịch chỉ trong 3 tháng đầu tiên. Coinbase ra mắt nano perpetual (hợp đồng nhỏ) và thu hút sự quan tâm của các nhà giao dịch bán lẻ. Ngay cả Deribit – sàn quyền chọn lớn nhất – cũng tìm cách kết nối thanh khoản với các sàn Mỹ. Dữ liệu on-chain cho thấy dòng tiền đang chảy vào Layer 2? Không hẳn – nhưng dòng vốn từ các quỹ đầu tư truyền thống đang âm thầm rót vào Coinbase Derivatives. Về phía bi quan: vụ kiện đang diễn ra tại Tòa án Quận Columbia. Chưa có phán quyết sơ bộ. Mọi hợp đồng đều đang đứng trên bãi mìn pháp lý. Nếu CME thắng, perpetual futures sẽ phải đăng ký như swap, kéo theo chi phí tuân thủ tăng vọt, thậm chí buộc Coinbase và Kalshi phải thiết kế lại sản phẩm. Tệ hơn, nó có thể tạo ra tiền lệ để SEC siết chặt các sản phẩm crypto khác.
Góc nhìn trái chiều: Nhiều người cho rằng đây là chiến thắng cho sự đổi mới – CFTC đã mở cửa cho crypto. Nhưng thực tế, đó là một cuộc chiến giành quyền kiểm soát dòng tiền. CME không phải là kẻ thù của crypto; họ là người chơi lớn nhất trên thị trường futures truyền thống. Họ muốn mọi sản phẩm phái sinh crypto phải đi qua hệ thống clearing của họ để thu phí. CFTC, dưới thời Selig, muốn phá vỡ thế độc quyền đó bằng cách cho phép các sàn mới – vốn thân thiện với crypto – tự do cạnh tranh. Nhưng Selig chỉ là một ủy viên tạm quyền. Nếu chính quyền thay đổi, chính sách có thể đảo chiều. Điều này khiến thị trường Mỹ trở nên bấp bênh hơn so với các khu vực như EU (với MiCA) hay Hong Kong (đang ráo riết cướp vị trí của Singapore).
Lời khuyên cho người đọc: Đừng vội vàng đổ tiền vào các sàn Mỹ mới. Hãy theo dõi ba tín hiệu: (1) Phán quyết sơ bộ của tòa – nếu tòa bác đơn kiện của CME, đó là tín hiệu mua; (2) Khối lượng giao dịch hàng ngày trên Coinbase và Kalshi – nếu giảm dưới 1 tỷ USD, đó là dấu hiệu rút lui; (3) Động thái từ các sàn offshore – nếu Binance.US nộp đơn xin cấp phép tương tự, dòng tiền sẽ đổ về. Còn hiện tại, hãy sử dụng những sàn có nền tảng pháp lý vững chắc hơn – như CME futures truyền thống – và luôn đặt stop-loss. Khi luật sư thắng, trader thua – nhưng người biết chờ đợi sẽ thắng.