Tôi nhớ rõ một buổi tối mùa hè năm 2017 ở Bogotá, khi tôi lần đầu đọc whitepaper Ethereum trong tiếng mưa. Lúc đó tôi 20 tuổi, vẫn là sinh viên thạc sĩ Khoa học Máy tính, và thế giới crypto với tôi là một vùng đất hứa của sự tự do tài chính. Nhưng rồi tôi học được bài học đắt giá từ ICO Status.im thất bại: công nghệ là một chuyện, còn dòng chảy thanh khoản toàn cầu lại là một chuyện khác. Và hôm nay, khi đọc tin nội các Israel xác nhận Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ gặp cựu Tổng thống Donald Trump tại Mỹ, với chủ đề chính là Iran, tôi lại thấy mình quay về với câu hỏi cũ: những biến cố địa chính trị vĩ mô này thực sự định hình thị trường crypto như thế nào?
Câu chuyện không chỉ đơn thuần là một cuộc gặp. Netanyahu cũng sẽ tham dự lễ tang của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham – một đồng minh thân cận của ông tại Washington. Nhưng trọng tâm chính, theo nguồn tin từ văn phòng Thủ tướng, là thảo luận về mối đe dọa hạt nhân Iran và cách phối hợp chiến lược giữa Israel và Mỹ trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 đang cận kề. Đây không chỉ là một chuyến công du ngoại giao thông thường. Đó là một tín hiệu: một sự tái định hướng chiến lược của liên minh Mỹ - Israel về phía đối đầu trực diện với Iran.
Hãy nhìn vào bối cảnh thanh khoản toàn cầu. Khi căng thẳng leo thang ở Trung Đông, dầu thô – huyết mạch của nền kinh tế thế giới – sẽ chịu áp lực tăng giá. Báo cáo phân tích quân sự mà tôi đọc gần đây chỉ ra rằng một cuộc gặp như thế này làm gia tăng 'phí bảo hiểm chiến tranh' trong giá dầu, ngay cả khi xung đột chưa xảy ra. Và nếu giá dầu tăng, lạm phát toàn cầu sẽ khó hạ nhiệt, buộc các ngân hàng trung ương như Fed phải duy trì lãi suất cao lâu hơn. Dòng tiền rẻ – thứ đã nuôi dưỡng mùa hè DeFi 2020 – sẽ càng trở nên xa vời. Câu hỏi đặt ra: Bitcoin, vốn thường được ca ngợi như 'vàng kỹ thuật số', liệu có thực sự đóng vai trò tài sản trú ẩn trong kịch bản này?
Tôi nhìn vào dữ liệu on-chain. Trong 24 giờ qua, kể từ khi tin tức về cuộc gặp Netanyahu – Trump được xác nhận, khối lượng giao dịch Bitcoin trên các sàn tập trung tăng nhẹ, nhưng dòng tiền đổ vào các quỹ ETF Bitcoin giao ngay lại giảm so với đầu tuần. Điều này cho thấy một sự lưỡng lự. Các nhà đầu tư tổ chức, vốn là động lực chính của đợt tăng giá năm 2024, đang chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn. Họ không vội vàng mua vào như khi SEC phê duyệt ETF hồi tháng Giêng – tôi nhớ mình đã viết một báo cáo 15 trang về dòng vốn tổ chức, và nó được trích dẫn trên CoinDesk. Lần này, tình thế khác: rủi ro địa chính trị không phải là câu chuyện mới, nhưng khi nó đến từ một cuộc gặp giữa hai nhân vật cứng rắn nhất với Iran, nó mang một sắc thái khác.
Nhưng đây là góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ. Đám đông thường nghĩ rằng chiến tranh và bất ổn là tốt cho Bitcoin vì nó thúc đẩy nhu cầu trú ẩn. Tôi không phủ nhận điều đó trong dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, một cuộc khủng hoảng địa chính trị lớn thường gây ra 'risk-off' toàn cầu: nhà đầu tư bán tháo mọi tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto, để nắm giữ USD và vàng. Tôi đã chứng kiến điều này vào tháng 3 năm 2020 khi COVID-19 bùng phát. Bitcoin giảm từ 9.000 USD xuống dưới 4.000 USD trong vài ngày, trước khi phục hồi. Và bây giờ, nếu Mỹ và Israel thực sự tiến hành một chiến dịch quân sự chống Iran, thị trường sẽ không phân biệt được đâu là tài sản an toàn trong cơn hoảng loạn ban đầu.
Nhìn lại mùa hè DeFi năm 2020, tôi đã kiếm được 1.5 ETH từ yield farming trên Uniswap và Compound. Cảm giác lúc đó thật phấn khích, nhưng tôi nhanh chóng nhận ra đó chỉ là cơn sốt đầu cơ được nuôi dưỡng bởi thanh khoản dồi dào từ các gói kích thích của chính phủ. Khi dòng chảy đó bị siết lại bởi lãi suất cao, Terra Luna sụp đổ, và tôi mất 2 ETH chỉ sau một đêm. Tôi đã đi trekking ở Sierra Nevada de Santa Marta hai tháng để tìm lại niềm tin. Kinh nghiệm đó dạy tôi rằng: crypto không tồn tại trong chân không. Nó là một phần của hệ thống tài chính toàn cầu, và những cú sốc vĩ mô như xung đột Iran sẽ tác động trực tiếp đến nó.
Vậy takeaway là gì? Cuộc gặp Netanyahu – Trump không phải là tín hiệu mua hay bán ngay lập tức. Nó là một lời nhắc nhở: hãy nhìn vào bản đồ thanh khoản toàn cầu, hãy theo dõi giá dầu và lãi suất, trước khi nghĩ đến việc mua Bitcoin ở đáy. Trong 4 năm làm Macro Strategy Analyst, tôi học được rằng những biến cố địa chính trị lớn thường tạo ra những cơ hội mua vào tuyệt vời cho những ai kiên nhẫn. Nhưng chỉ sau khi cơn hoảng loạn ban đầu qua đi. Và câu hỏi cuối cùng vẫn chưa có lời đáp: liệu lần này, Bitcoin có thực sự trở thành tài sản trú ẩn mà những người theo chủ nghĩa lý tưởng như tôi từng kỳ vọng, hay nó vẫn chỉ là một tài sản rủi ro cao bị cuốn theo dòng chảy của thị trường truyền thống?
