Tôi nhìn vào con số 63 triệu người xem chung kết World Cup trên đất Mỹ, và tự hỏi: Có bao nhiêu người trong số đó đã từng nghe đến blockchain? Có lẽ rất ít. Bởi vì, như tiêu đề bài báo nói: 'crypto nowhere to be found'. Đối với một người đã gắn bó với Web3 gần một thập kỷ, từ những ngày ICO điên rồ đến mùa hè DeFi sôi động, cảm giác này thật kỳ lạ. Giống như đứng giữa một bữa tiệc lớn và nhận ra mình bị lãng quên. Nhưng liệu sự vắng mặt này có thực sự là một thất bại? Hay nó là tín hiệu cho thấy ngành công nghiệp của chúng ta đang trưởng thành?
— Gốc rễ: Bài học từ ICO thất bại
Năm 2017, tôi đầu tư 2 ETH vào một dự án ICO tên Somnia – một nền tảng hứa hẹn kết nối giấc mơ con người với blockchain. Tôi đã viết một bài phân tích triết lý dài 5000 từ, và dự án thất bại sau 6 tháng. Bài học đau đớn: marketing ồn ào không thể thay thế sản phẩm thực tế. Cũng giống như việc crypto muốn xuất hiện tại World Cup, nhưng chưa có gì để nói với 63 triệu người xem. Họ không quan tâm đến TVL hay APY; họ quan tâm đến một ứng dụng thực sự giải quyết vấn đề của họ.
— Gốc rễ: DeFi Summer và sự kết nối tri thức
Năm 2020, tôi quản lý một quỹ nhỏ 50 ETH từ bạn bè để tham gia Uniswap và Compound. Thay vì tối ưu lợi nhuận, tôi tổ chức chuỗi workshop 'DeFi for Philosophers'. Chúng tôi giải thích AMM qua lăng kính kinh tế học phân phối. Kết quả: 30 người tham gia, 3 đề xuất GitHub được chấp nhận. Điều này cho thấy sức mạnh của giáo dục, không phải quảng cáo. World Cup có thể là một sân khấu, nhưng nếu không có kiến thức nền tảng, khán giả sẽ chỉ thấy một mớ khái niệm mơ hồ. Sự vắng mặt của crypto tại World Cup là cơ hội để chúng ta tập trung vào xây dựng nền tảng tri thức.
— Gốc rễ: NFT và phụ nữ trong crypto
Năm 2021, tôi cùng 5 người bạn tạo bộ sưu tập NFT 'Women in Crypto' gồm 1000 tác phẩm, gây quỹ 50 ETH cho học bổng nữ lập trình viên. Dự án mint thành công, nhưng thị trường sụp đổ, chỉ còn 30% giá trị. Tôi dùng phần còn lại tổ chức 10 buổi mentorship miễn phí. Bài học: cộng đồng bền vững hơn lợi nhuận ngắn hạn. World Cup có thể mang lại hàng triệu người dùng mới, nhưng nếu họ đến chỉ vì FOMO, họ sẽ rời đi nhanh chóng. Chúng ta cần một chiến lược dài hạn, không phải một cú hit marketing.
Phân tích kỹ thuật và thị trường cho thấy sự vắng mặt này không phải ngẫu nhiên. Chi phí tuân thủ quy định cao là rào cản lớn. Hợp đồng tài trợ World Cup yêu cầu kiểm toán pháp lý toàn cầu – điều mà hầu hết các công ty crypto chưa đáp ứng được. Thị trường gấu đang khiến các công ty thu hẹp ngân sách marketing. Crypto.com từng chi 100 triệu USD cho tài trợ thể thao, nhưng sau FTX sụp đổ, họ im hơi lặng tiếng. Sự thật là 'tường thuật chấp nhận đại chúng' đang bị bác bỏ. Số liệu 63 triệu khán giả nhưng không có crypto chứng minh rằng chúng ta chưa sẵn sàng cho sân khấu lớn nhất.
Tuy nhiên, tôi tin rằng đây là một cơ hội để tái định hướng. Khi tôi viết cuốn sách 'Blockchain như một lời hứa' trong mùa đông 2022, tôi nhận ra: giá trị thực sự nằm ở những người dùng thực sự hiểu và sử dụng công nghệ, không phải ở số lượng người xem. Hãy nhìn vào hệ sinh thái Ethereum – hàng nghìn nhà phát triển đang xây dựng các ứng dụng phi tập trung thay vì chạy theo các hợp đồng tài trợ. Đó là sự trưởng thành.
Quan điểm phản trực giác: Sự vắng mặt của crypto tại World Cup có thể là một dấu hiệu tích cực. Nó cho thấy ngành công nghiệp đang từ bỏ chiến thuật 'bơm và xả' để tập trung vào nền tảng. Như tôi đã nói trong bài giảng tại Đại học Khoa học Kỹ thuật Thâm Quyến: 'Đừng xây dựng một quả bóng bay khổng lồ; hãy xây dựng một cái cây vững chắc'. Cây cần thời gian để mọc rễ, và World Cup chỉ là một cơn gió thoảng.
Takeaway: Khi tôi nhìn lại hành trình từ ICO thất bại đến NFT Women in Crypto và cuốn sách, tôi thấy rằng con đường đúng đắn là kiên nhẫn xây dựng. World Cup tiếp theo, vào năm 2030, sẽ khác. Không phải vì chúng ta sẽ có nhiều quảng cáo hơn, mà vì chúng ta sẽ có nhiều sản phẩm thực sự hơn. Có thể một nhà phát triển 19 tuổi nào đó, đang ngồi trong phòng ký túc xá, sẽ tạo ra ứng dụng khiến 63 triệu người phải tải xuống. Và lúc đó, crypto sẽ không chỉ 'có mặt' – nó sẽ là trái tim của trận đấu.